Nguyen Hoai Van

NK tôi- nhà ở Xóm Đình, làng Đình Bảng (tên Nôm là làng Báng-kẻ Báng), Từ Sơn, Bắc Ninh, nơi có ngôi Đình nổi tiếng Xứ Bắc:

Thứ nhất là đình Đông Khang
Thứ nhì đình Báng,vẻ vang đình Diềm.

Đình Bảng cùng với Chợ Giầu (Phù Lưu) là 2 làng buôn bán lừng lẫy, ở quê nhưng
đã đô thị hóa. Người Đình Bảng sớm tiếp thu văn minh phương Tây : trai
complê-càvạt, nữ áo dài váy lụa; đặc biệt là đã cải tiến sáng tạo ra "nếp
váy Đình Bảng" - đó là một kiểu váy đẹp của con gái Đình Bảng-Chợ Giầu thời
trước năm 1945, thường mặc trong lúc giao tiếp hoặc đi hội. So với "váy nùm
rơm"(Phúc Yên), hay "váy bó que" (Hà Nam ) thì Váy Đình Bảng (lụa) cùng với áo dài tân
thời đạt tiêu chí sang trọng hợp với các "bà chủ","cô chủ" trong giao tiếp làm ăn trên
thương trường, tiện cho sự đi lại lên tầu xuống xe... Chính vì yêu cầu của cuộc sống
mà chiếc váy Đình Bảng được cách tân hợp thời trang ra đời là thế.

Đó là loại váy lụa, váy lĩnh...màu đen,nhiều nếp gấp,buông chùng tới mắt cá chân, phía trước lượn hình lưỡi chai (con chai,con hến). Cô Tuyết, cô Nhung, mợ Loan, mợ Thảo lúc bấy giờ đầu tóc vấn khăn nhung, ra khỏi nhà là có khăn vuông to bằng lụa Hà Đông hay khăn nhung khăn len (bông bát tơ-Pháp) tùy mùa bịt to hó,mỏ quạ che đầu.Yếm trúc bâu trắng che bầu ngực đầy sung mãn,áo phin hay cát bá trắng may bó sát eo lưng, cài khuy bấm, thắt lưng lụa màu hoa đào hay phấn hồng, áo dài khoác ngoài màu sắc tùy theo lứa tuổi. Bàn chân gót đỏ đi hài nhung hay dép săng đan da, váy buông chùng chỉ vừa hở mũi hài. Đồ trang sức là đôi hoa tai mặt đá kim cương, kiềng vàng, vòng tay đá cẩm thạch, nhẫn mặt ngọc. Đóng bộ đầy đủ xong, các chị, các mợ xuất hành :

Anh về vui với cày bừa
để em tay nải gió đưa phương trời...

Đó là một Nàng Giáng Kiều thướt tha yểu điệu, thông minh xinh đẹp - cô gái Bắc Ninh sinh ra từ vùng quê Văn hiến giầu có, trình độ dân trí cao, đảm đang năng động (đã đi ra khỏi lũy tre xanh vào thành phố) tiếp cận thị trường nhanh, sớm trở thành các nhà triệu phú, tỉ phú lừng danh trên thương trường thời bấy giờ.

Thi sĩ Hoàng Cầm (quê làng tranh Đông Hồ) thuở niên thiếu từng sang chơi Hội Đình Bảng,và đã phải lòng "một chị" mặc váy Đình Bảng, để rồi theo gió quê vi vút gọi thơ thẩn đi tìm Lá Diêu Bông... NK tôi nhà ngay bên đình, đọc thơ của Bác Hoàng Cầm, hứng khởi đôi vần :

NGƯỜI ĐI TÌM LÁ DIÊU BÔNG

Người đi tìm Lá Diêu Bông
Mình về nhặt những Lá Hồng xếp chơi
Còn duyên buôn Quế bán Hồi
Hết duyên Lá Bưởi nhóm phơi ngoài đồng
Bao giờ thấy Lá Diêu Bông
để cho váy lụa buông chùng...mà hay

Mình như một kẻ lạc loài
Xóm Đình chả "dạm"...dạm ngoài Kiến An.

Đình Bảng, rằm tháng ba

Nguyễn Khôi